Όταν άρχισε ο πόλεμος το 1914, τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Α. Πρωσία ανοίγοντας έτσι ένα δεύτερο πολεμικό μέτωπο. Σε δύο ανεπιτυχείς μάχες που έδωσαν οι Ρώσοι είχαν σοβαρές απώλειες σε νεκρούς κ αι 150 χιλιάδες αιχμαλώτους. Έδωσε, όμως, τη δυνατότητα στις γαλλοαγγλικές δυνάμεις στο δυτικό μέτωπο να γνωρίσουν την πρώτη τους νίκη στη μάχη του Μάρνη.

Η είσοδος, όμως, της Τουρκίας στον πόλεμο, στο πλευρό των Γερμανών υπήρξε μεγάλη ατυχία για τους Ρώσους. Όχι μόνον δημιούργησε ένα νέο μέτωπο από τον Καύκασο, αλλά με το κλείσιμο των στενών του Βοσπόρου, μειώθηκαν οι τεράστιες ποσότητες ανεφοδιασμού που είχε από τους συμμάχους της. Έτσι, δημιουργήθηκαν σοβαρές ελλείψεις σε πολεμοφόδια στα ρωσικά στρατεύματα. Ακολούθησε η αποτυχημένη εκστρατεία των αγγλογάλλων στα Δαρδανέλλια για να ανοίξουν τα Στενά που προκάλεσε μεγάλες απώλειες σε πολεμοφόδια και σε αιχμαλώτους.
Κοντά σ' όλα αυτά ήρθε να προστεθεί και το γεγονός της εισόδου της Βουλγαρίας στον πόλεμο υπέρ της Γερμανίας για να σημάνει την αδυναμία ενίσχυσης της Ρωσίας από την περιοχή των Βαλκανίων.

Το Μάιο του 1915, οι Κεντρικές Δυνάμεις εξαπέλυσαν μεγάλης εκτάσεως επίθεση στην Πολωνία και κατέλαβαν τεράστιες εδαφικές εκτάσεις. Μέχρι το φθινόπωρο από τις μάχες εκείνες, η Ρωσία είχε χάσει περισσότερους από 1.000.000 στρατιώτες.

Οι αποτυχίες αυτές, επόμενο ήταν, να προκαλέσουν έντονη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό της Ρωσίας. Τόσο η Δούμα (=η Βουλή των αντιπροσώπων του λαού) όσο και ο Τύπος, ζητούσαν "μια κυβέρνηση που θα ενέπνεε την εμπιστοσύνη στο έθνος". Ο τσάρος αγνόησε το αίτημα της Δούμας και αντ' αυτού ανέλαβε ο ίδιος την αρχιστρατηγία των ενόπλων δυνάμεων στο πεδίο της μάχης και άφησε στην πρωτεύουσα μερικούς ανίκανους υπουργούς να αντιμετωπίσουν τα σοβαρά προβλήματα που προκαλούσε ο πόλεμος. Η νέα επιστράτευση που ακολούθησε για να καλύψει τις ανάγκες του στρατού, αποδιοργάνωσε τη βιομηχανία της χώρας και τη γεωργία. Οι τιμές των προϊόντων στην αγορά άρχισαν να ανεβαίνουν και σε πολλές πόλεις υπήρχαν σοβαρές ελλείψεις ιδιαίτερα στα τρόφιμα. Η δυσαρέσκεια των πολιτών αυξήθηκε με απρόβλεπτες εξελίξεις.

Η στρατιωτική κατάσταση τον επόμενο χρόνο, 1916, βελτιώθηκε αισθητά. Στις μάχες στην περιοχή της Γαλικίας (τμήμα της Πολωνίας) σημειώθηκαν επιτυχίες του ρωσικού στρατού υπό την ηγεσία του στρατηγού Μπρουσίλοφ, ο οποίος προήλασε και συνέλαβε 400 χιλιάδες αιχμαλώτους Αυστριακούς. Η λαϊκή, όμως, δυσαρέσκεια μεγάλωνε. Οι νέοι υπουργοί που ανέλαβαν, ήταν ανίκανοι να βοηθήσουν το λαό. Πολλοί από αυτούς επιλέχθηκαν από την αυτοκράτειρα και το γνωστό καλόγερο Ρασπούτιν τον οποίο, το Δεκέμβριο του ίδιου έτους (1916), δολοφόνησαν.

Τον επόμενο χρόνο, 1917, η κατάσταση έγινε πιο δραματική γιατί τον Ιανουάριο, ο ανεφοδιασμός της πρωτεύουσας σε τρόφιμα επιδεινώθηκε, με τις απεργίες και τις διαδηλώσεις. Εκδηλώθηκαν και ανταρσίες σε μερικούς στρατώνες ενδεικτικό ότι τα στρατεύματα δεν επρόκειτο να ανοίξουν πυρ στα πλήθη. Ο τσάρος συνέχιζε να προβάλλει άρνηση στο διορισμό "Κυβέρνησης Εθνικής Εμπιστοσύνης". Στο Πέτρογκρατ  (πρώην Αγία Πετρούπολη) δημιουργήθηκε ένα Σοβιέτ από εκπροσώπους εργατών και στρατιωτών. Ιδρύθηκε, ακόμη, μια μόνιμη επιτροπή από τη Δούμα, τις εργασίες της οποίας είχε διακόψει ο τσάρος. Με συμφωνία μεταξύ του Σοβιέτ και της επιτροπής της Δούμας σχηματίστηκε προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον πρίγκιπα Λβοφ. Σε λίγες μέρες παρουσιάστηκε στους εκπροσώπους του λαού ο τσάρος και υπέβαλε την παραίτησή του από το θρόνο. Η χιλιετής ρωσική μοναρχία είχε φτάσει στο τέλος της. (1)

Οι πολιτικές εξελίξεις είναι ραγδαίες. Η Δούμα ανήσυχη μετά το σχηματισμό του Σοβιέτ, συγκροτήθηκε σε "Επιτροπή για την επανίδρυση της τάξης και των σχέσεων με τους θεσμούς". Η ενέργεια αυτή δήλωνε και το πρόγραμμα που είχε σκοπό να ακολουθήσει. Τότε οι στρατιώτες της επανάστασης, εξέδωσαν ανακοίνωση με την οποία δήλωναν ότι αρνούνται να υπακούσουν στους πρώην αξιωματικούς τους και ότι δεν θα δέχονταν πια παρά μόνο τις διαταγές που θα προέρχονταν από το Σοβιέτ.

Η επιτροπή της Δούμας άρχισε τότε διαπραγματεύσεις μαζί του με σκοπό το σχηματισμό προσωρινής κυβέρνησης. Οι ηγέτες του Σοβιέτ προκειμένου να δοθεί στην κυβέρνηση επαναστατική χροιά συμφώνησαν στην επιλογή του Κερένσκυ. Η εκλογή του εγκρίθηκε και στη σύγκλιση της ολομέλειας της Βουλής παμψηφεί.

Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών δεν υπήρχε πόλη που να μην αποκτήσει δική της επαναστατική διοίκηση, σοβιέτ ή επιτροπή. Στις 17 Μαρτίου 1917, 49 πόλεις είχαν σχηματίσει το δικό τους σοβιέτ. Στις 22 Μαρτίου είχαν οργανωθεί 77 σοβιέτ πόλεων, στα οποία θα πρέπει να προστεθούν τα σοβιέτ των αγροτών, των στρατιωτών και οι επαναστατικές επιτροπές κάθε είδους.

Έτσι, το νέο καθεστώς στην κορυφή του είχε διπλή εξουσία.
1.Την κυβέρνηση, η οποία είχε την πρόθεση να διατηρήσει της δομές του κράτους και να ασκεί εξουσία στο διοικητικό μηχανισμό και

2.Το σοβιέτ της Πετρούπολης, τη δύναμη της αμφισβήτησης, με το οποίο θα συνδεόταν τα σοβιέτ της επαρχίας.

Μετά από την πτώση του τσαρισμού, οι λαοί της Ρωσίας έκαναν γνωστή την επιθυμία τους για ένα κόσμο καλύτερο. Στις καθιερωμένες διεκδικήσεις των εργατών και των αγροτών ήταν αντίθετοι οι ιδιοκτήτες οι οποίοι επιδίωκαν τη διατήρηση του ισχύοντος πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Χαρακτηριστικό του χάους που επικρατούσε την εποχή εκείνη ήταν και το γεγονός ότι η κραυγή "κάτω ο πόλεμος" άρχισε να κάνει την εμφάνισή της στις διαδηλώσεις. Υπήρχαν, βέβαια, και οι εργάτες των χημικών εργοστασίων του τομέα πυροβολικού που φώναζαν με πάθος: "ζήτω ο πόλεμος" όπως και οι υπάλληλοι των εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρισμού. Αλλά και οι εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους αποδείχτηκαν, στο σύνολό τους, ιδιαίτερα πατριώτες. (2)

Η προσωρινή κυβέρνηση κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια στην επίλυση των πολλών και δύσκολων προβλημάτων. Παρά ταύτα, όμως, οι ελλείψεις τροφίμων και η επιδεινούμενη οικονομική κρίση ήταν από τα προβλήματα που δεν εύρισκαν την λύση τους. Οι συνθήκες που οδήγησαν στην επανάσταση του Φεβρουαρίου και στην ανατροπή της τσαρικής μοναρχίας, απελευθέρωσαν καταπιεσμένες δυσαρέσκειες και απαιτήσεις όλων των τμημάτων ενός απογοητευμένου λαού.

Η πρώτη σοβαρή κρίση της προσωρινής κυβέρνησης προκλήθηκε από την εξωτερική πολιτική. Ο υπουργός των εξωτερικών Μιλιουκώφ ήθελε τη συνέχιση του πολέμου, ώστε να κερδιθούν  τα εδάφη που τους είχαν υποσχεθεί οι σύμμαχοι, παρά τη λαϊκή απαίτηση για μια "δημοκρατική ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις και αποζημιώσεις". Αυτά τα γεγονότα οδήγησαν στον ανασχηματισμό της κυβέρνησης με τον Κερένσκυ να αναλαμβάνει το υπουργείο πολέμου και ο Μιχαήλ Τερεσένκο το Υπουργείο εξωτερικών. (3)

Λίγους μήνες αργότερα, συγκαλείται, το Σεπτέμβριο του 1917, το πανρωσικό δημοκρατικό συνέδριο σε μια προσπάθεια να υπάρξει κάποια συνεργασία ανάμεσα στις δυνάμεις της δεξιάς, (οπαδοί της παράδοσης και της πίστης στο χριστιανισμό) και της μετριοπαθούς αριστεράς. Στις προθέσεις και των δύο πλευρών που διατηρούσαν την πλειοψηφία των εκπροσώπων του λαού ήταν να απομονωθούν οι μπολσεβίκοι (οπαδοί του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος της Ρωσίας). Η ομάδα αυτή που δημιουργήθηκε στο 2ο Συνέδριο του Κόμματος (1903) με αρχηγό το Λένιν κέρδισε μια προσωρινή πλειοψηφία στην κεντρική επιτροπή του κόμματος. Τότε υιοθέτησαν την ονομασία "Μπολσεβίκοι" που σημαίνει, πλειοψηφία σε αντίθετη με τους "Μενσεβίκους" τους μειοψηφούντες.

Στο συνέδριο του 1917 ήταν τέτοια η επίδραση και η επιρροή των Μπολσεβίκων στα υπόλοιπα μέλη του συνεδρίου ώστε να προκαλέσει την απορία και του ίδιου του Λένιν.

Στο συνέδριο που συνεκλήθη στην Πετρούπολη, στις 14 Σεπτεμβρίου 1917, στο θέατρο "Αλεξαντρίνα" πήραν μέρος 1200 περίπου αντιπρόσωποι των εργατών, των στρατιωτών, των αγροτών, των επαρχιακών και δημοκρατικών συμβουλίων, των συνεταιρισμών και των συνδικάτων.
Στις 19 Σεπτεμβρίου 1917, το συνέδριο έφτασε στη λήψη κάποιων αποφάσεων, με ένα βασικό: απέρριψε στην τρίτη ψηφοφορία τη συνεργασία με το κόμμα της Δεξιάς (=Καντέ).

Στις 25 Σεπτεμβρίου 1917, μια νέα προσωρινή κυβέρνηση, η τρίτη επαναστατική, που δεν εξέφραζε πλέον την συμφιλιωτική αντίληψη μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Οκτώβριος επιφύλαξε την οριστική λύση που έδωσε ο λαός.

Συνεχίζεται
Βιβλιογραφία
1.Εγκ. ΠΑΠΥΡΟΣ-LARUSSE BR. τ. 52 σελ. 435-6
2. "Ο Α' Παγκ. Πόλεμος" του Matc Fetto εκδ. Ελλ. Γράμμ. Σελ. 371-3
3.Εγκ. όπως παραπάνω τ. 54, σελ. 303
4. "ΙΣΤΟΡΙΑ" Εκδ. ΠΑΠΥΡΟΣ τ. 113/1977 σελ. 13-14